Autor raportu
Autor raportu
W 2026 roku Dzień Wolności Sektora Prywatnego przypada dopiero 18 sierpnia. To najpóźniejsza data w historii naszych pomiarów. Przez 229 dni – niemal 63% roku – sektor prywatny pracuje na pokrycie wydatków publicznych. Dopiero przez pozostałe 136 dni pracuje na siebie.
Pobierz bezpłatny raport dr. Mateusza Benedyka i sprawdź, dlaczego państwo zabiera sektorowi prywatnemu coraz większą część wytworzonych zasobów – oraz jakie skutki ponoszą z tego powodu przedsiębiorcy, pracownicy i cała polska gospodarka.
Zostaw swój adres e-mail, pobierz raport i odbierz kod rabatowy obniżający o 15% wartość zakupów w sklepie Instytutu Misesa. Możesz także pobrać raport bez podawania danych, poniżej znajdziesz przycisk „Pobieram raport bez podawania danych".
Raport pozostaje bezpłatny. Możesz pobrać go także bez pozostawiania danych, korzystając z przycisku powyżej.
Według dra Mateusza Benedyka sektor prywatny nie był tak silnie obciążony utrzymywaniem aparatu państwowego i jego projektów co najmniej od połowy lat 90., a być może w całej historii III RP.
Dzień Wolności Sektora Prywatnego pokazuje, jak duże jest rzeczywiste obciążenie prywatnej części gospodarki polityką fiskalną państwa. Wskaźnik nie porównuje wydatków publicznych z całym PKB, które obejmuje również dobra i usługi wytwarzane przez sektor publiczny. Zestawia skorygowane wydatki publiczne z Prywatnym Produktem Krajowym Brutto – wartością wytworzoną w ramach dobrowolnych transakcji rynkowych. Wydatki publiczne są wcześniej oczyszczane z księgowych fikcji, takich jak podatki i składki płacone przez państwo samemu sobie, oraz z podwójnego liczenia transferów między instytucjami publicznymi.
„Wskaźnik prezentowany w tym raporcie ma być przystępną syntezą tego, co dzieje się, jeśli chodzi o skalę fiskalnej konfiskaty dokonywanej na sektorze prywatnym przez aparat państwa". — dr Mateusz Benedyk
Jeszcze w 2022 roku Dzień Wolności Sektora Prywatnego przypadał 26 czerwca. W 2026 roku ma przypaść dopiero 18 sierpnia – aż 53 dni później.
Wydatki państwa czwarty rok z rzędu rosną szybciej niż produkcja sektora prywatnego. Data, która jeszcze niedawno przypadała w czerwcu, przesunęła się na drugą połowę sierpnia.
* 2026 — prognoza na podstawie danych budżetowych i projekcji Eurostatu. Dane za 2019–2025 wg GUS, Eurostatu, Ministerstwa Finansów.
Raport pokazuje fundamentalną różnicę między produkcją prywatną i publiczną. Rynek opiera się na dobrowolności, konkurencji oraz rachunku zysków i strat. Sektor publiczny działa dzięki przymusowemu finansowaniu i skupia się przede wszystkim na realizacji procedur.
| ✓ Sektor prywatny | ⚠ Sektor publiczny | |
|---|---|---|
| Reagowanie | Dynamicznie reaguje na potrzeby konsumentów | Realizuje cele odgórnie zapisane w prawie |
| Finansowanie | Utrzymuje się z dobrowolnych transakcji | Korzysta z przymusowego finansowania |
| Rozliczalność | Zysk premiuje dobre decyzje, strata eliminuje złe | Nieefektywność często prowadzi do żądań większego budżetu |
| Innowacje | Konkurencja wymusza innowacje i oszczędność | Najważniejsza staje się zgodność z procedurami |
| Zgoda stron | Transakcja wymaga zgody obu stron | Realizacja celów państwa wymaga odebrania zasobów sektorowi prywatnemu |
„W systemie publicznym nie mówimy o stratach – instytucje państwowe mają swój budżet finansowany przymusowo”. — dr Mateusz Benedyk
W 2019 roku wydatki publiczne odpowiadały 41,4% PKB Polski – wyraźnie mniej niż średnia unijna wynosząca 46,6%. W 2024 roku polski wskaźnik wzrósł już do 49,4% PKB i przekroczył średnią Unii Europejskiej wynoszącą 49,1%. W ciągu zaledwie pięciu lat udział wydatków publicznych w polskim PKB wzrósł o 8 punktów procentowych.
W latach 2016–2025 koszty jednostkowego świadczenia w Narodowym Funduszu Zdrowia rosły trzykrotnie szybciej niż ceny dóbr konsumpcyjnych w całej gospodarce. Pomimo szybkiego wzrostu nominalnych wydatków na ochronę zdrowia liczba świadczeń w publicznym systemie praktycznie się nie zwiększyła.
„Drastycznie spadła, w porównaniu z resztą gospodarki, produktywność czynników produkcji w tym sektorze". — dr Mateusz Benedyk
Państwo nie posiada własnych pieniędzy. Każdy publiczny wydatek musi zostać sfinansowany podatkami, składkami, długiem albo inflacją – kosztem zasobów wytworzonych przez sektor prywatny. Pobierz raport dr. Mateusza Benedyka i poznaj pełny obraz kosztów sektora publicznego w Polsce.
Raport udostępniamy bezpłatnie, aby wiedza o rzeczywistych kosztach sektora publicznego mogła dotrzeć do każdego. Samo przygotowanie publikacji to jednak dopiero początek. Potrzebujemy środków na jej promocję w mediach, płatną dystrybucję materiałów prasowych, reklamy w mediach społecznościowych i dotarcie do dziennikarzy, komentatorów oraz osób uczestniczących w debacie publicznej. Im większe otrzymamy wsparcie, tym więcej Polaków dowie się, że w 2026 roku sektor prywatny pracuje na państwo aż przez 229 dni.
Raport już powstał. Teraz trzeba sprawić, żeby nie został przemilczany.